W tym dziale zaprezentujemy ludzi - mieszkańców gminy i nie mieszkańców, związanych w jakiś sposób z nią. Są to zarówno postaci historyczne, jak i osoby współczesne. Nie wszystkie koniecznie pozytywnie wpływają na wizerunek gminy Wielgomłyny. Niemniej jednak z punktu widzenia dokumentalistycznego warto je przybliżyć naszym Czytelnikom. Biogramy umieszczono w kolejności alfabetycznej. Czekamy na kolejne propozycje osób, które powinny znaleźć się na tej stronie.

 Piotr Dunin - urodził się w 1415 roku w Pratkowicach. Pochodził ze starego rodu Łabędziów. Był synem Krystyna ze Skrzyńska, Prawkowic (dzisiejszych Pratkowic) i Śmiłowa oraz bratankiem podkanclerzego koronnego Dominika ze Skrzyńska zwanego Dominem. To własnie po tym współpracującym z królem duchownym ród przyjął przydomek Donin lub Dunin. Po ojcu Piotr odziedziczył Prawkowice i Śmiłów, otrzymał też Morawiany. Karierę wojskową zaczął dość późno, bo dopiero w 1455 roku, kiedy to jako dworzanin królewski wziął udział w wyprawie na Łasin. Ten zasłużony rycerz, pułkownik wojsk polskich brał udział w wielu zwycięskich walkach z Krzyżakami. Walczył m.in. w wojnie trzynastoletniej - był naczelnym dowódcą wojsk królewskich. Od  1478 r. starosta malborski i kasztelan sieradzki, a także zaufany doradca króla Kazimierza Jagiellończyka. Zmarł w roku 1484. Warto dodać, że w czasach Polski Ludowej, w 1967 roku jeden z nowoochrzczonych statków Polskich Linii Oceanicznych dostał imię słynnego rycerza z Pratkowic.

Augustyn Kordecki - ur. 16 listopada 1603 r. w Iwanowicach, zm. 20 marca 1673 w Wieruszowie), przeor klasztoru Paulinów i legendarny obrońca twierdzy na Jasnej Górze. Ojciec Kordecki był ponoć przeorem paulińskiego zakonu w Wielgomłynach. Miało to być w roku 1650. Słynny obrońca Jasnej Góry miał tu przebywać trzy lata. W tym okresie procesował się z kapitułą gnieźnieńską o młyn. Proces ten, jak mówią historyczne przekazy, wygrał. Obecność Kordeckiego w Wielgomłynach upamiętnia fresk umieszczony na sklepieniu tutejszej świątyni. Malowidło zostało wykonane przez Jerzego Pasternaka w trakcie wielkiej restauracji całego obiektu, w połowie lat 90-tych XX wieku.

 Samuel Bogumił Linde - ur. 11 kwietnia lub 24 kwietnia 1771, zm. 8 sierpnia 1847 – polski leksykograf, językoznawca i bibliotekarz. Urodził się w Toruniu jako najmłodszy syn majstra ślusarskiego i rajcy, imigranta ze Szwecji, Jana Jacobsena Linde. Jest autorem sześciotomowego "Słownika języka polskiego", w którym zawarł 60 tysięcy haseł. Słownik ukazywał się w latach 1804-15. Drugie wydanie Słownika, wraz z uzupełnieniem, ukazało się nakładem Ossolineum w latach 1854-1861, a reprint w roku 1951. Według nieżyjącego już wielgomłyńskiego historyka Stanisława Nagadusia, S.B.Linde miał wywieźć z biblioteki  paulińskiej z klasztoru w Wielgomłynach około 600 książek, w większości cennych starodruków. Książki powędrowały do Warszawy, gdzie Linde był jednym z ojców-założycieli Uniwersytetu Warszawskiego i jego biblioteki. I pewnie tam do chwili obecnej znajdują się wywiezione z Wielgomłyn białe kruki. 

Antonina Malewska - z domu Kozłowska urodziła się 2 marca 1875 r. Nauki początkowo pobierała w rodzinnym domu w Odrowążu, a następnie na pensji w Częstochowie i w Warszawie. Doskonaliła tam sztukę gry na fortepianie, równocześnie studiując malarstwo. Malarstwa uczyła się pod okiem wybitnego specjalisty prof. Wojciecha Gersona. Nauczył on młodą Antoninę historii sztuki, perspektywy oraz rysunku z natury. W 1897 r. wyszła za mąż za Stanisława Malewskiego, z którym zamieszkała w Kotfinie, a następnie w dworku swoich rodziców w Odrowążu. Rozbudowali oni dwór o niewielkie pomieszczenie, w którym znajdowała się pracownia Malewskiej. To w niej stworzyła wiele swoich przepięknych pejzaży, również inspirowanych twórczością Władysława Slewińskiego. Na początku lat 30-tych przeprowadziła się do Zacisza, który stał się jej miejscem pracy i inspiracji. Po wojnie władza komunistyczna wywłaszczyła Malewskich, którzy przeprowadzili się do Warszawy. Tam 4 grudnia 1966 r. malarka zmarła. Jeden z obrazów Malewskiej, przedstawiający św. Jacka znajduje się w kościele w Niedośpielinie. 

Prof. Stanisław Nowak - urodził się 27 stycznia 1917 roku w Wielgomłynach. Ojcem jego był Wincenty, a matką Józefa z domu Piętosówna. Miał czworo rodzeństwa: Jana, który objął gospodarstwo w Wielgomłynach, Helenę, która młodo zmarła na gruźlicę, Antoniego, który został księdzem, ale potem opuścił ten stan i Marię, która wyszła za mąż za Mariana Leśniaka i również pozostała w Wielgomłynach.
Uczył się w gimnazjum w Radomsku, a później zdawał na medycynę w Warszawie. Wojna przerwała studia i wrócił do Wielgomłyn, gdzie wstąpił do AK w zgrupowaniu ,, Jodła’’. Partyzancki tryb życia, zimno, niedożywienie i trudy, wywołały nieodwracalne uszkodzenia serca, na które w końcu zmarł. W Wielgomłynach poznał przebywającą tu na wakacjach, wysiedloną z Poznania, Annę Mączyńską, z którą w roku 1944 zawarł związek małżeński w pobliskim Niedośpielinie. Po wojnie wrócili do Poznania, gdzie kontynuował studia medyczne i został specjalistą pediatrii. W 1966 roku objął stanowisko kierownika Kliniki Dziecięcej w Łodzi. Był wybitnym lekarzem, o dużym talencie diagnostycznym i rzetelnym podejściu do małych pacjentów. Miał ich mnóstwo. Kierowano do niego wszystkie ciężkie przypadki, z wiarą w jego pomoc. Był autorem wielu publikacji, w tym praktycznego podręcznika pediatrii do dziś używanego przez studentów. Nigdy nie odmawiał pomocy, bez względu na porę dnia czy zajęcia. Wiele razy przyjeżdżał do Wielgomłyn lub pobliskiej Kruszyny na urlop i w tym czasie także przyjmował zjeżdżające do niego z okolicy chore dzieci. Był bardzo szanowany i lubiany w swojej rodzinnej miejscowości. Za swoje zasługi otrzymał wiele odznaczeń m.in. Krzyż Orderu Polonia Restituta, Złoty Krzyż Zasługi, Krzyż Partyzancki. Zmarł w 1983 roku i jest pochowany w Poznaniu.  (mn)*

Andrzej Pełka - ur. 18 lutego 1962 r. w Niedośpielinie. W 1979 r. ukończył Zasadniczą Szkołę Zawodową w Częstochowie. Pod koniec tego samego roku przyjechał do Katowic, gdzie zatrudnił się w Kopalni Węgla Kamiennego Wujek w charakterze cieśli budowlanego (praca na powierzchni ziemi). Był bezpartyjny - należał do związku zawodowego NSZZ Solidarność. 15 grudnia 1981 r. zjawił się w kopalni po wypłatę, po odebraniu której miał wrócić do domu... Przyłączył się jednak do górniczego strajku. Zginął w czasie pacyfikacji kopalni przez oddziały ZOMO i Milicji Obywatelskiej - jedna kula przeszyła płuca na wylot, druga głowę. Zmarł po dwóch godzinach w szpitalu w Katowicach - Ligocie. Jego ostatnie słowa to "Mamusiu, ratuj". Rodzina zabrała ciało do Niedośpielina. Pogrzeb odbył się 20 grudnia 1981 r. Co roku, w rocznicę wydarzeń grudniowych w naszej gminie upamiętniania jest najwyższa ofiara, jaką w imię wolnej i demokratycznej Polski złożył Andrzej Pełka.

Władysław Stanisław Reymont - Urodził się 7 maja 1867 r. w pobliskich Kobielach Wielkich w rodzinie wiejskiego organisty. Rodzice chcieli aby został księdzem. Odmówił uczęszczania do szkół, często zmieniał zawody, miejsca zamieszkania, dużo podróżował po Polsce i Europie. Powieść "Chłopi" to najbardziej znane dzieło pisarza, za które otrzymał literacką nagrodę Nobla. "Pielgrzymka do Jasnej Góry" napisana w 1895 r. to pierwsze bardziej znane dzieło Reymonta. Pisarz uczestniczył w chłopskiej pielgrzymce z okazji stulecia powstania kościuszkowskiego do Jasnej Góry. W reportażu tym opisuje miejscowości przez które przechodzili, walory przyrodnicze - m.in. okolice Sokolej Góry. Szeroko opisał Wielgomłyny. O to fragment: Nazwisko nic nie objaśnia, bo jest tylko jeden pierwotnie urządzony młynek na strudze ledwie wlekącej się po piasku wody. Wychodzą po nas ze straszliwie brzęczącą muzyką. Kościół poklasztorny, przeładowany ozdobami, poczerniały, obwieszony przebutwiałymi obrazami. Uznany literat zmarł 5 grudnia 1925 w Warszawie.


Jolanta Szymanek – Deresz – ur.  12 lipca 1954 r. Przedborzu –  w tamtejszym ośrodku zdrowia . Jej rodzina pochodziła jednak z Sokolej Góry, gdzie mieszkała przez kilka pierwszych lat życia. Następnie rodzina przeprowadziła się do Łodzi, gdzie kontynuując rodzinne tradycje podjęła studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Łódzkiego. Kiedy jej ojciec, Tadeusz Szymanek, sędzia Sądu Wojewódzkiego w Łodzi otrzymał nominację na sędziego Sądu Najwyższego, rodzina przeniosła się do Warszawy. Tam Jolanta dokończyła studia prawnicze i skończyła dwie aplikacje – sędziowską i adwokacką. W latach 2000-2005 pełniła funkcję szefa Kancelarii Prezydenckiej Aleksandra Kwaśniewskiego. Następnie przez dwie kadencje była posłanką na Sejm RP z listy Sojuszu Lewicy Demokratycznej. Mimo wielu obowiązków przyjeżdżała do Sokolej Góry, gdzie do dzisiaj wspominana jest jako ciepła i życzliwa osoba. Ostatnio była tutaj w sierpniu 2009 r. Sołtys wsi, Zbigniew Grabowski spotkał ją w miejscowym sklepie, gdzie przeprowadzili miłą rozmowę. Jolanta Szymanek – Deresz zginęła 10 kwietnia 2010 roku w katastrofie samolotu prezydenckiego pod Smoleńskiem (Rosja). Zostawiła męża Pawła i córkę, Katarzynę. Pogrzeb J. Szymanek – Deresz odbył się 19 kwietnia 2010 r. na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie. W ceremonii uczestniczył poczet sztandarowy OSP Niedośpielin.


 Kid Tiger - A tak naprawdę Abram vel Aleksy Sycowski, urodzony 13 lipca 1892 roku w Wielgomłynach w rodzinie żydowskiego felczera. Ponoć już w wieku 6 lat sam opuścił rodzinną wioskę i udał się w daleką podróż, której finałem był Nowy Jork. Po kilkunastu latach był juz właścicielem firmy, która była tylko przykrywką do handlu nielegalnym wówczas w Ameryce alkoholem. Poznał słynnego gangstera Ala Capone. Został jednym z najbliższych jego współpracowników, był tzw. księgowym mafii. Stał się nawet jednym z bohaterów filmu sensacyjnego nakręconego o Alu Capone pt: "Nietykalni", z Kevinem Costnerem w roli głównej. W 1933 r. musiał uciekać z USA w obawie przed fiskusem, któremu zalegał ponad 80 milionów zasądzonych podatków za sprzedaż alkoholu w czasie prohibicji. Schronił się w Austrii, w Polsce (nie dane mu było jednak przyjechać do rodzinnych Wielgomłyn), w Rumunii, aż w końcu wyjechał do Tunisu - stolicy afrykańskiego państwa, Tunezji. Później próbował szczęścia w Nikaragui. Ostatnim punktem jego tułaczki była Hiszpania, gdzie mógł korzystać ze swojego majątku. Nie wiemy jednak kiedy i w jakich okolicznościach zmarł.

 Kazimierz III Wielki - Monarcha urodził się 30 kwietnia 1310 roku. Król polski w latach 1333-1370, był ostatnim władcą polskiego tronu z dynastii Piastów. Król oprócz tego, że był dobrym gospodarzem, lubił się dobrze zabawić. Często bywał w naszych stronach, które przed wiekami porastała ogromna Puszcza Pilicka. W tych nieprzeniknionych borach król urządzał polowania. Jednego razu jak mówi legenda nocował w pewnej wsi. Osada nie mająca wówczas nazwy otoczona była wokoło wielkimi lasami. Pełno w nich było wilków, które nie pozwalały monarsze zasnąć. Wtedy to miano nazwać wioskę nazwą Niedośpielin. Druga wersja legendy głosi iż, król Kazimierz wracając nocą z polowania szukał miejsca, gdzie mógłby doczekać rana. Dostrzegł jedno światełko wśród drzew i w tej chacie, której mieszkańcy jeszcze nie spali skorzystał z gościny. Na pamiątkę tego wydarzenia król nakazał nazwać osadę Niedośpielinem. Dużo większe związki Kaziemierz Wielki miał z nieodległym Przedborzem, gdzie miał nawet swój zamek i kochankę - Żydówkę Esterkę, jedną z wielu jak mówią przekazy historyczne. Podczas jednego z polowań w lesie za Przedborzem król spadł z konia i złamał nogę, co było przyczyną jego śmierci w 1370 roku na Wawelu. Dziś w miejscu upadku monarchy, we wsi Żelazne Nogi, dzisiaj Żeleźnica (gm.Przedbórz) stoi obelisk upamiętniający tamto zdarzenie.

Kolejne biogramy pojawiać się będą w miarę czasu i w miarę uzyskania kolejnych informacji. Wszelkie pytania, nowe wątki, sugestie co do umieszczonych i nieumieszczonych osób prosimy kierować na adres poczty elektronicznej: Ten adres email jest ukrywany przed spamerami, włącz obsługę JavaScript w przeglądarce, by go zobaczyć
*(mn) - autorem biografii prof. Stanisława Nowaka jest jego córka, Pani Maria Nowak.
    Opracowanie: Tomasz Michał Kolmasiak